Για δεύτερη χρονιά φέτος οι Οικολόγοι Πράσινοι Λάρισας συνεχίζουν την πετυχημένη πρωτοβουλία προβολής ντοκιμαντέρ που σκοπό έχει να ενημερώσει και να φέρει σ’ επαφή ανθρώπους με προβληματισμούς για το περιβάλλον, τη διατροφή κλπ. Η πρώτη προβολή για φέτος έχει να κάνει με την πάντα επίκαιρη διαδικασία: την τροφή. Η τροφή από τον σχεδιασμό της παραγωγής της μέχρι την κατανάλωσή της είναι και θα είναι από τους πιο κερδοφόρους τομείς της βιομηχανίας. Το 1974 Ο Χένρυ Κίσιγκερ πολύ πετυχημένα είπε πως “όποιος ελέγχει το πετρέλαιο ελέγχει τα κράτη, όποιος ελέγχει τη τροφή ελέγχει τα πάντα”. Το ντοκιμαντέρ θα προβληθεί την Πέμπτη 14/10, 7:30μμ, στο Γαλλικό Ινστιτούτο, Κούμα 28 (Λάρισα) με ελεύθερη είσοδο.
Λίγα λόγια για το ντοκυμαντέρ “Food inc”. Οι εξελίξεις στις προηγούμενες δεκαετίες οδήγησαν μια χούφτα πολυεθνικές να ελέγχουν τη τροφή όλου του πλανήτη. Ο έλεγχος της τροφής ξεκινά απ’ τους σπόρους και φτάνει μέχρι το στομάχι μας. Η υγεία και η ασφάλεια των τροφίμων, των ζώων, ακόμη και των εργαζομένων πολύ συχνά θυσιάζονται στο βωμό του κέρδους. Η η επιστήμη της διατροφής φαίνεται και αυτή να ρίχνει το βάρος στο να κάνει μοναδικά, ελκυστικά και ανταγωνιστικά τα προϊόντα και παραβλέπει αρνητικές επιπτώσεις που θα έχουν για παράδειγμα τα μεταλλαγμένα στην υγεία μας.
Η μικρότερη κατανάλωση ζωικών προϊόντων είναι απαραίτητη για να σωθεί ο κόσμος από τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αναφέρει έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.
Κτηνοτροφικό αγρόκτημα βοοειδών, στο Mato Grosso της Βραζιλίας. Φωτογραφία: Daniel Beltra/Greenpeace
Μία παγκόσμια αλλαγή προς μια βέγκαν διατροφή (αυστηρή χορτοφαγία*) είναι απαραίτητη για να σωθεί ο κόσμος από την πείνα, την έλλειψη καυσίμων και τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, λέει μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών σήμερα.
Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός πλησιάζει τον προβλεπόμενο αριθμό των 9,1 δισεκατομμυρίων μέχρι το 2050, τα δυτικά γούστα για διατροφή πλούσια σε κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα είναι μη βιώσιμα, λέει μία έκθεση της διεθνούς επιτροπής για την αειφόρο διαχείριση των πόρων από το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP).
Λέει: «Οι επιπτώσεις από την αγροκτηνοτροφία αναμένεται να ενταθούν δραματικά επειδή η πληθυσμιακή μεγέθυνση θα αυξήσει την κατανάλωση ζωικών προϊόντων. Αντίθετα με τα ορυκτά καύσιμα, είναι δύσκολο να αναζητήσουμε εναλλακτικές: οι άνθρωποι πρέπει να φάνε. Μία σημαντική μείωση των επιπτώσεων θα ήταν δυνατή μόνο με μια ουσιαστική, παγκόσμια αλλαγή διατροφικών συνηθειών, μακριά από τα ζωικά προϊόντα».
Ο καθηγητής Έντγκαρ Χέρτουιτς, ο κύριος συγγραφέας της έκθεσης είπε: «Τα ζωικά προϊόντα μπορούν να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά από την παραγωγή κατασκευαστικών υλικών, όπως η άμμος ή το τσιμέντο, τα πλαστικά ή τα μέταλλα. Η βιομάζα και τα χωράφια που προορίζονται μόνο για κτηνοτροφία προκαλούν τόση ζημιά όσο η καύση των ορυκτών καυσίμων».
Αυτή η προτροπή ακολουθεί την περσινή συμβουλή του Σερ Νίκολας Στερν, πρώην συμβούλου της κυβέρνησης των Εργατικών στα οικονομικά της κλιματικής αλλαγής. Ο Δρ Ραχέντρα Πατσάουρι, πρόεδρος της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), επίσης πρότεινε στον κόσμο να περνάνε μία μέρα την εβδομάδα χωρίς κρέας, για να περιοριστούν οι εκπομπές άνθρακα.
Η επιτροπή των ειδικών βαθμολόγησε προϊόντα, πόρους, οικονομικές δραστηριότητες και μεταφορές ανάλογα με τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις. Η αγροκτηνοτροφία βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, γιατί και τα δύο αυξάνονται ταχύτατα με την αύξηση της οικονομικής ανάπτυξης, αναφέρουν.
Ο Έρνστ φον Βαϊτσέκερ, περιβαλλοντολόγος επιστήμονας που συμπροέδρευσε της ομάδας, είπε: «Η αύξηση του πλούτου προκαλεί μια μεταστροφή των διατροφικών συνηθειών προς το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα – τα κοπάδια τώρα καταναλώνουν μεγάλο μέρος από τις παγκόσμιες καλλιέργειες και κατά τεκμήριο ένα μεγάλο μέρος του πόσιμου νερού, των λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων».
Και η ενέργεια και η αγροκτηνοτροφία χρειάζεται να αποσυνδεθούν από την οικονομική ανάπτυξη, γιατί οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυξάνονται περίπου 80% με το διπλασιασμό του εισοδήματος, αναφέρει η έκθεση.
Ο Ακίμ Στάινερ, γενικός υπογραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και διευθύνων σύμβουλος του UNEP, λέει: «Η αποσύνδεση της ανάπτυξης από την περιβαλλοντική υποβάθμιση, είναι η νούμερο ένα πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις σε έναν κόσμο αυξανόμενου αριθμού ανθρώπων, αυξανόμενων εισοδημάτων, αυξανόμενων καταναλωτικών απαιτήσεων και τη μόνιμη πρόκληση της καταπολέμησης της φτώχιας».
Η επιτροπή, η οποία βασίστηκε σε πολυάριθμες μελέτες συμπεριλαμβανομένης της Χιλιετούς Αξιολόγησης του Οικοσυστήματος, αναφέρει τις εξής πιέσεις στο περιβάλλον σαν κυβερνητικές προτεραιότητες παγκοσμίως: κλιματική αλλαγή, αλλαγή των ενδιαιτημάτων, σπάταλη χρήση του αζώτου και του φωσφόρου στα λιπάσματα, υπερ-εκμετάλλευση των αλιευμάτων, των δασών και άλλων πόρων, είδη-«εισβολείς», μη ασφαλές πόσιμο νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής, έκθεση σε μόλυβδο, αστική ατμοσφαιρική ρύπανση και έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια λόγω επαγγέλματος.
Η αγροκτηνοτροφία, ιδιαίτερα το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ευθύνεται για το 70% της παγκόσμιας κατανάλωσης πόσιμου νερού, 38% της συνολικής χρήσης γης και 19% των παγκόσμιων εκπομπών αερίου, λέει η έκθεση, η οποία προγραμματίστηκε να συμπέσει με την Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών τον περασμένο Ιούνιο.
Την περασμένη χρονιά ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε ότι η παραγωγή τροφίμων θα πρέπει να αυξηθεί κατά 70% παγκοσμίως μέχρι το 2050 για να θρέψει τον αυξανόμενο πληθυσμό του πλανήτη. Η επιτροπή λέει ότι τα οφέλη μιας αποδοτικότερης γεωργίας, θα υπερκεραστούν από την προβλεπόμενη πληθυσμιακή αύξηση.
Ο καθηγητής Χέρτουιτς, ο οποίος είναι συγχρόνως ο διευθυντής του προγράμματος βιομηχανικής οικολογίας στο Νορβηγικό Πανεπιστήμιο της Επιστήμης και της Τεχνολογίας, είπε ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες – όπου θα λάβει χώρα μεγάλο μέρος από αυτή την πληθυσμιακή αύξηση – δεν πρέπει να ακολουθήσουν το δυτικό πρότυπο της αυξανόμενης κατανάλωσης: «Οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν θα πρέπει να ακολουθήσουν το μοντέλο μας. Αλλά είναι δικό μας καθήκον να αναπτύξουμε τις τεχνολογίες, για παράδειγμα, σε ανανεώσιμη ενέργεια ή μεθόδους άρδευσης».
*Η αυστηρή ή ολική χορτοφαγία (veganism) - γνωστή και ως 'καθαρή' χορτοφαγία - είναι μία φιλοσοφία ή/και ένας τρόπος ζωής που αποφεύγει τη χρήση ζώων ή ζωϊκών προϊόντων για τροφή, ένδυση ή άλλους σκοπούς. Πρακτικά, ένας αυστηρά χορτοφάγος δεσμεύεται στην αποφυγή κατανάλωσης όλων των ζωϊκών προϊόντων (κρέας, ψάρι, κοτόπουλο, μέλι, αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα) όπως και προϊόντα απο γούνα, μαλλί, κόκκαλα, δέρμα, φτερά, μαργαριτάρια, κοράλια και άλλες ζωϊκές πηγές - διαβάστε αναλυτικότερα στη Βικιπαίδεια
Μολυσμένα με βαρέα μέταλλα σε αποσοστό που αγγίζει το 1000% είναι πατάτες, κρεμμύδια και καρότα από τη Θήβα και τα Οινόφυτα, όπως έδειξε έρευνα-σοκ του πανεπιστημίου.
Πατάτες, κρεμμύδια και καρότα επιμολυσμένα με μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων βαρέων μετάλλων που σε ορισμένες περιπτώσεις αγγίζουν και το 1.000% πάνω από τα λογικά όρια, φτάνουν καθημερινά στα τραπέζια των ελληνικών νοικοκυριών αποτελώντας βασικές τροφές ενηλίκων και παιδιών!
Βασικά τρόφιμα, συστατικά στοιχεία της ελληνικής διατροφής που παράγονται κατά πλειοψηφία στον κάμπο της Θήβας και των Οινοφύτων, (η περιοχή παράγει τη συντριπτική πλειοψηφία κρεμμυδιού και καρότου αλλά και ένα μεγάλο μέρος της πατάτας που διακινείται στην ελληνική αγορά) σε χώμα, δηλαδή, επιβαρημένο από τη βιομηχανική ρύπανση των μονάδων που ευθύνονται για την τραγωδία του Ασωπού και τις αποδεδειγμένες πλέον καρκινογενέσεις στην περιοχή.
Μελέτη
Αυτό προκύπτει από τη μελέτη του Εργαστηρίου Χημείας Τροφίμων του Πανεπιστημίου της Αθήνας που θα παρουσιαστεί αύριο στο 7ο Διεθνές Συνέδριο «Ημέρες Αναλυτικής Χημείας» που διεξάγεται στη Μυτιλήνη, και δημοσιεύει σήμερα η Η». Η μελετητική ομάδα (Χ. Κιρκίλλης, Γ. Πασσιάς, Σ. Μηνιάδου-Μειμάρογλου, Ν. Θωμαΐδης και Γ. Ζαμπετάκης) αγόρασε και σύγκρινε τρόφιμα-βολβούς (καρότα, κρεμμύδια, πατάτες) από την Θήβα και τα Οινόφυτα με άλλα που έχουν παραχθεί σε περιοχές με μικρή ή καθόλου βιομηχανική δραστηριότητα. Μολυσμένα τρόφιμα στα πιάτα των Ελλήνων
Η ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών αγόρασε 13 παρτίδες παραγωγής από καθένα από τα παραπάνω τρία τρόφιμα που καλλιεργήθηκαν στη Θήβα, από 13 σούπερ μάρκετ της Αθήνας και το κάθε ένα από αυτά αναλύθηκε 3 φορές και συγκρίθηκε με 2 δείγματα από «καθαρές» περιοχές κάθε ένα από τα οποία αναλύθηκε επίσης 3 φόρες. Η μελέτη φέρνει στο φως συγκλονιστικά στοιχεία:
Καρότα που παράχθηκαν στη Θήβα και αγοράστηκαν από σούπερ μάρκετ της Αθήνας, βρέθηκαν να έχουν έως και 700% νικέλιο παραπάνω από καρότα που παράχθηκαν σε μη βιομηχανικές περιοχές. Επίσης, ενώ στα καρότα από άλλες περιοχές το χρώμιο ήταν κατά μέσο όρο 20 μg/kg, στα καρότα Θήβας έφτασε μέχρι 76 μg/kg. Ακόμα, εντοπίστηκε μόλυβδος μέχρι και 43 μg/kg, ενώ ο μέσος όρος στα καρότα από άλλες περιοχές είναι 35 μg/kg.
Διπλάσιο είναι το κάδμιο στα καρότα Θήβας από τα καρότα άλλων περιοχών.
Κρεμμύδια που παράχθηκαν στη Θήβα περιέχουν έως 688 μg/kg νικελίου, ενώ ο μέσος όρος στα κρεμμύδια άλλων περιοχών είναι μόλις 57 μg/kg, δηλαδή 640% παραπάνω. Στα κρεμμύδια άλλων περιοχών το χρώμιο ήταν κάτω από το όριο ανίχνευσης. Παρ' όλα αυτά σε κρεμμύδια Θήβας βρέθηκε έως και 26 μg/kg.
Επίσης, ενώ στα κρεμμύδια άλλων περιοχών ο μόλυβδος είναι κατά μέσο όρο 24 μg/kg σε αυτά της Θήβας βρέθηκε έως και 72 μg/kg. Λίγο αυξημένες ήταν οι τιμές του καδμίου στα κρεμμύδια Θήβας σε σχέση με άλλες περιοχές.
Πατάτες που παράχθηκαν στη Θήβα περιέχουν έως 1.894 μg/kg νικελίου, ενώ στις άλλες περιοχές ο μέσος όρος είναι 78 μg/kg, δηλαδή 926% πάνω!
Κι εδώ το χρώμιο σε άλλες περιοχές ήταν κάτω από τα ανιχνεύσιμα όρια αλλά στη Θήβα έφτασε μέχρι και 170 μg/kg. Δηλαδή 350% παραπάνω.
Βρέθηκε ακόμη στις πατάτες Θήβας έως 36 μg/kg μολύβδου, ενώ στις άλλες περιοχές ο μέσος όρος είναι 18 μg/kg. Σε λογικά επίπεδα εντοπίστηκε κάδμιο.
Βαρέα μέταλλα
Με βάση αυτά τα αποτελέσματα προκύπτει ότι τα καρότα, κρεμμύδια και πατάτες Θήβας είναι κατά υπερβολικό βαθμό επιβαρημένα με πολύ επικίνδυνα βαρέα μέταλλα και κυρίως με νικέλιο, χρώμιο και κάδμιο. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η επιμόλυνση αυτή οφείλεται στη ρύπανση του Ασωπού και του υπόγειου υδροφορέα της ευρύτερης περιοχής.
Το θέμα είναι πόσο επικίνδυνα είναι τα επίπεδα νικελίου και χρωμίου στα τρόφιμα αυτά για τον ανθρώπινο οργανισμό. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών αν λάβουμε υπόψη την ανεκτή ημερήσια πρόσληψη νικελίου για παιδιά που είναι 300 μg την ημέρα, τότε από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι αρκούν λίγα γραμμάρια καρότου, κρεμμυδιού και πατάτας Θήβας για να τεθεί σε κίνδυνο η υγεία ενός παιδιού!
Επίσης, όπως αναφέρουν οι ερευνητές, θα πρέπει να υπολογίσουμε και το νικέλιο που προσλαμβάνει ο ανθρώπινος οργανισμός από το νερό κι άλλες τροφές, ακόμα και μέσω της αφής με τα επινικελωμένα μαχαιροπίρουνα!
Ειδικότερα για τα παιδιά που τρέφονται με παιδικές τροφές που περιέχουν καρότα και πατάτες υπάρχει ένας εν δυνάμει κίνδυνος υπέρβασης της ανεκτής ημερήσιας πρόσληψης νικελίου!
Οριοθέτηση
Η ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών προτείνει την άμεση διενέργεια τοξικολογικής μελέτης και την οριοθέτηση νικελίου και χρωμίου στα τρόφιμα, κάτι που σήμερα δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία.
Ζητούν ακόμη να επαναξιολογηθεί η χρήση της αγροτικής γης, με δεδομένο ότι, όπως αναφέρουν στην έκθεση, τα τρόφιμα βολβοί απορροφούν εκτενώς βαρέα μέταλλα.
Γίνεται ακόμη εμφανές ότι μέσω του Ασωπού τίθεται σε κίνδυνο και η υγεία κάθε ελληνικού νοικοκυριού που καταναλώνει εδώ και χρόνια προϊόντα που παράγονται στην περιοχή και κυρίως πατάτες, καρότα άλλα και αναψυκτικά που εμφιαλώνονται με νερό από το καρκινογόνο ποτάμι.
Η πολιτεία γνωρίζει εδω και χρόνια αλλα... αγρόν ηγόραζε!
Η ευθύνη της πολιτείας είναι τεράστια αφού δεν προέβη σε κανένα μέτρο, ούτε καν πρόληψης ενώ:
Γνώριζε εδώ και μισή δεκαετία τουλάχιστον το πρόβλημα ρύπανσης του Ασωπού και τον άμεσο κίνδυνο επιμόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα.
Γνώριζε εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια τις μετρήσεις του ΙΓΜΕ που έγιναν στην πεδιάδα της Θήβας και οι οποίες δημοσιεύτηκαν στο παρελθόν από την «Η» ότι έχει επιμολυνθεί με εξασθενές χρώμιο ο υδροφόρος ορίζοντας.
Παρ' όλα αυτά, το υπουργείο Περιβάλλοντος μόλις πριν λίγους μήνες ανακοίνωσε κάποια μέτρα για τη συμμόρφωση των βιομηχανιών στον Ασωπό, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχει προχωρήσει στην παραμικρή δράση, το υπουργείο Υγείας δεν έχει προχωρήσει σε εκπόνηση επιδημιολογικής μελέτης και η μόνη που έγινε είναι μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης (Πρόληψις), η οποία, όμως, μέτρησε το πόσοι πέθαναν από καρκίνο και όχι πόσοι κινδυνεύουν να αναπτύξουν οποιαδήποτε ασθένεια από τα επιμολυσμένα τρόφιμα και νερό.
Μάλιστα η εκπόνηση της μελέτης έγινε με κρατικά χρήματα (500.000 ευρώ μέσω του ΚΕΛΠΝΟ) άλλα όχι με κρατική αιγίδα, πράγμα που σημαίνει ότι δεν έχει και νομική αξία για τους κατοίκους της περιοχής!
«Ελέγξτε το πετρέλαιο και θα ελέγχετε έθνη. Ελέγξτε το φαγητό και θα ελέγχετε τον κόσμο» (Χένρι Κισινγκερ 1974)
Οι Οικολόγοι Πράσινοι Λάρισας στα πλαίσια της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για επίκαιρα ζητήματα που αφορούν τον καθένα και της γνωριμίας και επαφής με τους πολίτες της Λάρισας θα προβάλουν το βραβευμένο ντοκιμαντέρ «Πεθαίνοντας στην Αφθονία» στην αίθουσα του Γαλλικού Ινστιτούτου, (Κούμα 28, Λάρισα) τη Πέμπτη 25/2 και ώρα 7:30μμ,
Λίγα λόγια για την ταινία:
Μια χούφτα πολυεθνικές εταιρείες έχουν καταφέρει να ελέγξουν την «καρδιά» του φαγητού που βάζουμε στο καθημερινό μας τραπέζι: Τον ίδιο τον σπόρο και ως εκ τούτου την παγκόσμια γεωργική παραγωγή. Οι χρηματιστές στον ανεπτυγμένο κόσμο τζογάρουν με τα τρόφιμα, ανεβοκατεβάζοντας τις τιμές, παίζοντας με το θεμελιώδες δικαίωμα των ανθρώπων να έχουν πρόσβαση στο φαγητό. Την ίδια στιγμή σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο υποσιτίζονται και 25.000 πεθαίνουν κάθε μέρα από πείνα. Μήπως η Γη αδυνατεί πλέον να θρέψει τους κατοίκους της; Τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο! Η κρίση των τροφίμων, όπως θα περάσει στην ιστορία, συμβαίνει την στιγμή που ο πλανήτης παράγει περισσότερο φαγητό από ποτέ. Το «Πεθαίνοντας στην Αφθονία» ξεδιπλώνει μπροστά σας το βασίλειο του Παραλόγου, τις διαπλοκές ενός συστήματος, στο οποίο υπάρχει μεν επάρκεια φαγητού, αλλά είναι τόσο ακριβό που οι φτωχοί δεν μπορούν να το αγοράσουν.
Περισσότερα λόγια για τη ταινία
Το ντοκιμαντέρ του Εξάντα, ξεδιπλώνει το βασίλειο του Παραλόγου, τις διαπλοκές ενός συστήματος, στο οποίο υπάρχει μεν επάρκεια φαγητού, αλλά είναι τόσο ακριβό που οι φτωχοί δεν μπορούν να το αγοράσουν. Μια χούφτα πολυεθνικές εταιρείες έχουν καταφέρει να ελέγξουν την "καρδιά" του φαγητού που βάζουμε στο καθημερινό μας τραπέζι: Τον ίδιο τον σπόρο και ως εκ τούτου την παγκόσμια γεωργική παραγωγή. Οι χρηματιστές στον ανεπτυγμένο κόσμο τζογάρουν με τα τρόφιμα, ανεβοκατεβάζοντας τις τιμές, παίζοντας με το θεμελιώδες δικαίωμα των ανθρώπων να έχουν πρόσβαση στο φαγητό. Την ίδια στιγμή σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο υποσιτίζονται και 25.000 πεθαίνουν κάθε μέρα από πείνα. Μήπως η Γη αδυνατεί πλέον να θρέψει τους κατοίκους της; Τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο! Η κρίση των τροφίμων, όπως θα περάσει στην ιστορία, συμβαίνει την στιγμή που ο πλανήτης παράγει περισσότερο φαγητό από ποτέ.
"Πεθαίνοντας στην Αφθονία"
Ποιές μπορεί να είναι οι συνέπειες όταν ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα μετατρέπεται σε εμπορεύσιμο αγαθό στο παγκόσμιο χρηματιστηριακό καζίνο; Την άνοιξη του 2008, σχεδόν ταυτόχρονα, σε 33 χώρες σε όλο τον κόσμο, ξέσπασαν πρωτόγνωρες διαδηλώσεις, με ένα κοινό αίτημα. Άνθρωποι στα όρια της απόγνωσης κατέλαβαν τους δρόμους, σε κάποιες περιπτώσεις και τα όπλα, προκειμένου να διεκδικήσουν το όπως φαίνεται όχι αυτονόητο δικαίωμά τους, να έχουν πρόσβαση στο φαγητό.
Τη δυνατότητά τους αυτή δεν τους τη στέρησε κανένας δικτάτορας, ούτε προέκυψε από πραγματική έλλειψη αποθεμάτων τροφίμων. Οι ειδικοί μιλούν για μια «τέλεια θύελλα», στο πλαίσιο της λειτουργίας της αγοράς, η οποία είχε ως συνέπεια τη ραγδαία αύξηση των τιμών των τροφίμων. Μέσα σε ένα χρόνο, ως τον Μάρτιο του 2008, η τιμή του καλαμποκιού είχε ανέβει κατά 31%, του ρυζιού κατά 74% και του σιταριού κατά 130%!Τα τρόφιμα βρίσκονταν σε πληθώρα στα ράφια των μαγαζιών, αλλά οι άνθρωποι δεν είχαν τα χρήματα για να τα αγοράσουν. Το πρόβλημα ένιωσαν κατά πρώτο λόγο οι κάτοικοι των αναπτυσσόμενων χωρών του Τρίτου Κόσμου, αλλά και οι κάτοικοι στις μεγαλουπόλεις της Δύσης.
«Κάποιοι άνθρωποι και κάποια ταλαιπωρημένα από τη φτώχεια έθνη βρέθηκαν σε μια πολύ άβολη κατάσταση; Ναι, όντως βρέθηκαν! ...Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα της αγοράς», παραδέχεται ο Ντένις Γκάρτμαν, ένας διεθνούς φήμης γκουρού της χρηματοπιστωτικής οικονομίας, που με τις προβλέψεις του συχνά κατευθύνει τις τάσεις της αγοράς.
Το μεγαλύτερο χρηματιστήριο τροφίμων στον κόσμο βρίσκεται στο Σικάγο. Εκεί καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό η τιμή του φαγητού που βάζουμε κάθε μέρα στο τραπέζι μας. Το χρηματιστήριο του Σικάγο γνώρισε πρόσφατα πρωτόγνωρη εισροή κεφαλαίων, καθώς μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στράφηκαν σε αυτό προκειμένου να αντισταθμίσουν τις απώλειές τους μετά την «κρίση των στεγαστικών δανείων» και να αυξήσουν και πάλι τα κέρδη τους. Αυτή τη φορά κερδοσκόπησαν πάνω στη δυνατότητα των ανθρώπων να εξασφαλίσουν με αξιοπρέπεια την καθημερινή τους τροφή .
Ως αποτέλεσμα της ραγδαίας αύξησης της τιμής των τροφίμων που ακολούθησε, 75 εκατομμύρια άνθρωποι προστέθηκαν μέσα στο 2007 σε όσους βρίσκονταν ήδη αντιμέτωποι με το φάσμα της πείνας παγκοσμίως. Έτσι, ο μαστιζόμενος από την πείνα πληθυσμός της γης προσέγγισε πια σε σύνολο το ένα δισεκατομμύριο. Αναλογιστείτε, ένα παιδί πεθαίνει σήμερα από την πείνα κάθε 30 δευτερόλεπτα.
Η Ινδία, με περίπου 700 εκατ. ανθρώπους να ασχολούνται με τη γεωργία, είναι η πατρίδα του μεγαλύτερου σώματος μικροκαλλιεργητών στον κόσμο. Δεύτερη μετά την Κίνα σε παραγωγή ρυζιού και σιταριού, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τροφής. Κι όμως, είναι ταυτόχρονα η πατρίδα και των περισσότερων υποσιτισμένων ανθρώπων, ξεπερνώντας πια στην κατάταξη τις χώρες της Αφρικής. Παράλογο; Πάντως επιβεβαιώνει το ποσοστό που θέλει το 80% των μαστιζόμενων από την πείνα ανθρώπων παγκοσμίως να είναι αγρότες ή εργάτες της γεωργίας.
Στο μικρό χωριό Παρόντα της Ινδίας, η γιαγιά Σαρασβάτι έχει να θρέψει τα 4 εγγόνια της. Δεν γνωρίζει από χρηματιστήρια και κανόνες της αγοράς, ξέρει μόνο πως τα τρόφιμα στο μαγαζάκι του χωριού έχουν ακριβύνει τα τελευταία χρόνια πάρα πολύ.
«Οι φτωχοί έχουν μεγάλο πρόβλημα, έχουμε πολύ άγχος. Η κατάσταση είναι δραματική. Ο φτωχός τι μπορεί να κάνει, να κοιτάξει το στομάχι του, να ξοδέψει τα λεφτά για τις αρρώστιες ή να ταΐσει τα παιδιά του; Είναι μέρες που δεν μπορούμε να χορτάσουμε, πάμε στο κρεβάτι νηστικοί», μας λέει. Πίσω στο Σικάγο, ο χρηματιστής Βίκτορ Λισπανέσε μας εξηγεί τους κανόνες του παιχνιδιού: «Αυτό δεν είναι κάτι που μπαίνει στο σκεπτικό μου. Αν είναι λογικό ή όχι, δεν είναι το ζήτημα. Εγώ κοιτάω πώς αυτό το γεγονός επηρεάζει την αγορά»...
Οι κάτοικοι των αναπτυσσόμενων χωρών ξοδεύουν ήδη σχεδόν το 80% των εισοδημάτων τους για να εξασφαλίσουν το καθημερινό τους φαγητό. Έτσι, όταν οι τιμές των τροφίμων ανεβαίνουν, δεν έχουν ποια άλλα έξοδα να περικόψουν και ...κόβουν το φαγητό. Το ερώτημα επανέρχεται αμείλικτο: πώς ανέχεται ο πολιτισμός μας να πεθαίνει έστω κι ένας άνθρωπος από την πείνα, σήμερα που παράγεται περισσότερος πλούτος από ποτέ;
«Η πείνα, που έχει γίνει μόνιμη και παγκόσμια, είναι ολοκληρωτικά δημιουργία του παγκόσμιου επισιτιστικού συστήματος, το οποίο δεν έχει δημιουργηθεί για να θρέφει τους λαούς του κόσμου, αλλά για να μεγιστοποιεί τα κέρδη της Μονσάντο, για τους σπόρους, της Κάργκιλ, για το εμπόριο, για να πουλάνε παρασιτοκτόνα, φυτοκτόνα, λιπάσματα...Την περίοδο 2007-08 ενώ οι τιμές των τροφίμων διπλασιάστηκαν, τα κέρδη αυτών των εταιριών επίσης διπλασιάστηκαν», καταγγέλλει η Ινδή ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα Βαντάνα Σίβα.
Η Ρετσέα ζει σ' ένα μικρό αγροτικό χωριό. Έχει ανάψει τη φωτιά για να ετοιμάσει το βραδινό φαγητό για την οικογένεια. «Ετοιμάζω ίσα-ίσα για να μας φτάσει, φτιάχνω ψωμί και φακές, ψωμί και λαχανικά, όσο με βγάλει. Δεν μπορώ να ξοδεύω πολλά λεφτά.», εξηγεί. Ο άντρας της αυτοκτόνησε πριν δύο χρόνια, πνιγμένος από τα χρέη. Είναι ένας από τους περίπου 200.000 αγρότες που έχουν αυτοκτονήσει στην Ινδία τα τελευταία 15 χρόνια, μη μπορώντας να ανταπεξέλθουν στα όλο και αυξανόμενα έξοδα της αγροτικής παραγωγής. Η αγορά του σπόρου, των λιπασμάτων, των φυτοφαρμάκων, αποτελεί πια ένα δυσβάσταχτο κόστος, αφού οι αγρότες είναι πλέον υποχρεωμένοι να απευθύνονται στις εταιρίες για να τα προμηθευτούν και έχουν μετατραπεί και οι ίδιοι από παραγωγοί σε καταναλωτές.
«Επιτυχία μας είναι η επιτυχία των αγροτών», απαντά ο εκπρόσωπος της Μονσάντο στην Ινδία, Κρίστοφερ Σάμιουελ. Τον συναντήσαμε στη Γιαβατμάλ, «την πόλη του βαμβακιού», όπου καλλιεργούνται ευρέως οι μεταλλαγμένοι σπόροι βαμβακιού της εταιρίας. «Η παραγωγή τροφής πρέπει να διπλασιαστεί μέσα σε 40 χρόνια και πιστεύουμε ότι έχουμε ένα ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε οι μεγαλύτεροι επενδυτές στην έρευνα στον τομέα της γεωργίας», υποστηρίζει. Κι όταν επισημαίνουμε ότι τα στοιχεία δείχνουν ότι η αγροτική παραγωγή είναι σήμερα επαρκής... «Υπονοείτε ότι υπάρχει αρκετό φαγητό για όλους; Τότε γιατί υπάρχουν τόσα εκατομμύρια ανθρώπων που πεινάνε;», μας ρωτά με γνήσια απορία.
Για δεύτερη χρονιά φέτος οι Οικολόγοι Πράσινοι Λάρισας συνεχίζουν την πετυχημένη πρωτοβουλία προβολής ντοκιμαντέρ που σκοπό έχει να ενημερώσει και να φέρει σ’ επαφή ανθρώπους με προβληματισμούς για το περιβάλλον, τη διατροφή κλπ.
